Uzun süredir yorum yaz(a)mıyordum. Buna beni çok etkileyen bir kitapla son vermeye karar verdim.
Charlie Gordon düşük zekalı bir yetişkindir. Çocukluğunda ailesi Charlie'nin normal(!) bir evlat olması için onu sayısız doktora götürmüştür ama tedavilerin hiçbiri işe yaramamıştır. Küçükken annesi tarafından akıllı olma konusunda o kadar baskı görmüştür ki 32 yaşında bir yetişkinken bile akıllı olmak istemektedir ve bu konuda oldukça isteklidir. Bu özelliği de Charlieyi doktor Nemur ve Strauss'un yapacakları deneyde mükemmel denek yapar.
Deneyin amacı zeka oranını arttırmaktır. Bu deney öncesinde farelerle yapılmış ve Algernon adındaki farede başarıya ulaşarak iq'sunu diğer farelerin iki katına çıkarmıştır. Charlie deneyde kullanılacak ilk insandır ama akıllı olma ve başkaları tarafından sevilme, onlarla konuşabilme isteğiyle bu deneyi kabul eder. Deney başladıktan sonra Charlie ilerleme raporu yani gün içinde aklına gelen her şeyi yazması istenir. Zaten kitap da Charlienin raporlarından oluşuyor. Charlienin akıllı olma serüvenine çok yakından tanık oluyoruz yani.
İlk ilerleme raporları birçok yazım yanlışıyla doluyken deney etkisini gösterdikçe bunların düzeldiğini görüyoruz. Gittikçe Charlienin kendini ifade edişi daha felsefik-bilimsel bir şeye dönüşüyor. Bu sırada hatıraları da geri dönmeye başlıyor ama tahmin de edilebileceği üzere pek hoş hatıralar değil bunlar. Annesinin onu neden sevmeyi bıraktığını, onu neden kardeşinden uzak tuttuklarını, insanların ona neden güldüklerini anlamaya başlıyor.
Charlie, dahi denilebilecek bir zeka seviyesine ulaştığında geçmişinden getirdiği ve geleceğini etkileyecek birçok sorunla boğuşmaktadır. Algernon'un zekasında görülen ani gerileme de olayın tuzu biberi olur.
Oldukça hüzünlü bir kitap Algernon'a Çiçekler. Uzun süre ne aklımdan ne de kalbimden çıkacağını sanmıyorum. Düşük zekalı bireylere karşı bakış açımızla ilgili son derece haklı mesajlar da vardı kitap boyunca. Farkındalık kazandırması için özellikle gençlere okutulmalı diye düşünüyorum.
Çıkarılacak türlü türlü ders bulunduran bu kitabı şiddetle tavsiye ediyorum. Kitapçınızdan, en yakın kütüphanecinizden ısrarla isteyiniz. Yazmama gerek yok herhalde ama 5 üzerinden 5 verdim kitaba.
"Korkuyorum. Hayattab veya ölümden değil, veya hiçlikten değil, hiç var olmamışım gibi o ışığı harcamış olmaktan korkuyorum." Sayfa 298
"Ama şimdi biliyorum ki, hepinizin atladığı bir şey var: Sevgi ve şefkat eli değmeyen zeka ve eğitim beş para etmez." Sayfa 262
"Size şunu hipotez olarak sunuyorum: Sevgi alma ve sevgi verme yeteneğinden yoksun olan zeka, zihinsel çöküşe, nevroza ve muhtemelen psikoza bile yol açar. Ve ben-merkezci bir amaca odaklnan ve insan ilişkilerini dışlayan bir beynin, sadece şiddete ve acıya neden olacağını da eklemek istiyorum." Sayfa 263
"Ben insanların bana güldüklerini kısa bir süre önce öğrenmiştim. Şimdi şunu fark ediyorum ki, ben de bilmeden bana gülerken onlara katılmıştım. İşte, beni en çok üzen bu." Sayfa 211
İlk ilerleme raporları birçok yazım yanlışıyla doluyken deney etkisini gösterdikçe bunların düzeldiğini görüyoruz. Gittikçe Charlienin kendini ifade edişi daha felsefik-bilimsel bir şeye dönüşüyor. Bu sırada hatıraları da geri dönmeye başlıyor ama tahmin de edilebileceği üzere pek hoş hatıralar değil bunlar. Annesinin onu neden sevmeyi bıraktığını, onu neden kardeşinden uzak tuttuklarını, insanların ona neden güldüklerini anlamaya başlıyor.
Charlie, dahi denilebilecek bir zeka seviyesine ulaştığında geçmişinden getirdiği ve geleceğini etkileyecek birçok sorunla boğuşmaktadır. Algernon'un zekasında görülen ani gerileme de olayın tuzu biberi olur.
 |
| "Nasıl oluyor da, kolsuz ve bacaksız doğan insanlardan faydalanmayı akıllarından bile geçirmeyen dürüst ve duyarlı kişiler, düşük bir zeka düzeyiyle doğanları istismar etmekte bir mahsur görmezler?" |
Oldukça hüzünlü bir kitap Algernon'a Çiçekler. Uzun süre ne aklımdan ne de kalbimden çıkacağını sanmıyorum. Düşük zekalı bireylere karşı bakış açımızla ilgili son derece haklı mesajlar da vardı kitap boyunca. Farkındalık kazandırması için özellikle gençlere okutulmalı diye düşünüyorum.
Çıkarılacak türlü türlü ders bulunduran bu kitabı şiddetle tavsiye ediyorum. Kitapçınızdan, en yakın kütüphanecinizden ısrarla isteyiniz. Yazmama gerek yok herhalde ama 5 üzerinden 5 verdim kitaba.
Algernon'a Çiçeklerden Alıntılar
"Korkuyorum. Hayattab veya ölümden değil, veya hiçlikten değil, hiç var olmamışım gibi o ışığı harcamış olmaktan korkuyorum." Sayfa 298
"Ama şimdi biliyorum ki, hepinizin atladığı bir şey var: Sevgi ve şefkat eli değmeyen zeka ve eğitim beş para etmez." Sayfa 262
"Size şunu hipotez olarak sunuyorum: Sevgi alma ve sevgi verme yeteneğinden yoksun olan zeka, zihinsel çöküşe, nevroza ve muhtemelen psikoza bile yol açar. Ve ben-merkezci bir amaca odaklnan ve insan ilişkilerini dışlayan bir beynin, sadece şiddete ve acıya neden olacağını da eklemek istiyorum." Sayfa 263
"Ben insanların bana güldüklerini kısa bir süre önce öğrenmiştim. Şimdi şunu fark ediyorum ki, ben de bilmeden bana gülerken onlara katılmıştım. İşte, beni en çok üzen bu." Sayfa 211
Keyifli günler :)
